فهرست و پیوند نوشته‌های نویسنده وبلاگ

فهرست و پیوند نوشته‌های نویسنده وبلاگ (ح. جوشن‌لو) در زمینه زبان، تاریخ و فرهنگ در دنباله مطلب...

فهرست تمام نوشتارها و جستارهاي وبلاگ

واژه های شاهنامه - ۱- چرخ

 

واژه های شاهنامه - ۱ 

 

 چرخ

 

 

( چرخ ) = آسمان ، سپهر ، فلك

 

             تورا با چنين روي و بالاي و موي         ز چرخِ چهارم خور آيدًت شوي

 

             چوخورشيد  بر چرخ  بنمود تاج          زمين شد  به  كردارِ تابنده  عاج

 

 ستاره شناسانِ دورانِ پيش بنا به دانشِ زمانِ خود برآن بودند كه زمين در مركزِ آسمان قرار دارد و آسمانها يا افلاك مانندِ پياز پوست در پوست طبقه به طبقه رويِ هم قرار دارند و گرداگردِ زمين مي چرخند ، افلاك مركب از نه طبقه اند و نامِ آنها از پائين به بالا به حسبِ نزديكي به زمين به اين ترتيب است :

 

1 = فلكِ ماه ( قمر )

 

2 = فلكِ تير ( عطارد ) كه آنرا دبيرِ فلك نيز مي ناميدند

 

3 = فلكِ ناهيد ، آناهيتا ( زهره ) درخشانترين « ستارگان » رونده « سياره » ،  پيشينيان آن را ستارة با شكون و سعد مي دانستند

 

4 = ( فلك آفتاب ) خورشيدِ گيهان فروز ، « شمس »

 

5 = ( فلك بهرام ) « مريخ »

 

۶ = فلك برجيس زاوش ( مشتري )

 

 7 = فلك كيوان ( زحل ) كه پيشينيان آن را ستارة شوم و نحس مي دانستند

 

( رودكي ، نفيسي 409 )

 

ورسخنِ او رسد به گوشِ تو يك راه /  سعدشود مرتو را نحوست كيوان

 

( حافظ غزل 25 )

 

بگير طرة مه چهره اي و قصه مخوان /  كه سعد و نحس ز تأثيرِ زهره و زحل است

 

بالايِ اين آسمان ( كسي را كه تنگدست و بي چيز است مي گويند در آسمان يك ستاره ندارد )

 

فلك ستارگانِ ايستاده قرار دارد كه آنها را « ثوابت » يا نجومِ متحيره يا ستارگانِ بياباني مي نامند و اين فلك را « منطقه البرج » مي نامند   . 

 

شمارة صورِ فلكي در منطقه البروج قرار دارند دوازده است بدين ترتيب 1 = بره « حمل » 2 = گاو « ثور » 3 = دو پيكر ( جوزا ، توأمان ، ذوالصنمين ) 4 = خرچنگ ( سرطان ) 5 = شير ( اسد ) 6 = خوشه ( سنبله ) 7 = ترازو ( ميزان ) 8 = كژدم ( عقرب ) 9 = كمان ( قوس ) 10 = بزغاله ( جدي ) 11 = دول ( دولو ) 12 = ماهي ( حوت ) .

 

آفتاب در گردشِ سالانه از برابرِ اين دوازده صورتِ فلكي مي گذرد و هر موسمِ سال بستگي به آن داردكه آفتاب در برابرِ كداميك از آنهاست بنابراين:

 

هنگامي كه آفتاب از پيشِ بره ، گاو  ، و دو پيكر مي گذرد موسمِ بهار است و خرچنگ ، شير ، خوشه ، تابستان و ترازو ، كژدم ، كمان ، پائيز و بزغاله ، دلو ، و ماهي، زمستان  و نيز نامِ صورِ فلكي را به دوازده ماهِ سالداده و آنها را ( بروج ) مي خوانند ماهِ اول سالِ برج و ماهي و آخرِ برج ماهي بود بالايِ هشت فلك كه در پيش نامبرده شد فلكِ نهم يا فلك الفلك يا فلكِ معادلِ النهار قرار دارند كه آنرا ( عرش ) يا عرشِ اعلي مي خوانند .

 

 

بن مايه

واژه نامك / برگ 194/عبدالحسين نوشين

 

ســـــرآغاز

 سرآغاز

"سرای دانای توس" تلاشی است دست و پا شکسته، بی‌ادعا، انتقادی و بدور از سیاست‌زدگی در تبارشناسی زبان، اندیشه و فرهنگ ایرانی.

چند نکته راهبردی:

1- من یک ناسیونالیست و ملی‌گرا نیستم و پروژه‌ی من بررسی فرهنگ و تاریخ اندیشه در ایران و مقایسه‌ی ان با دیگر فرهنگها است. توجه به ایران باستان نیز در سایه‌ی همین پروژه باید فهم شود. البته  اگر کسی همچون فردوسی در این مسیر مشاهده کنم که کار مثبتی انجام داده است، بی‌گمان او را ستایش خواهم کرد.

2- سرای دانای توس به هیچ جریان، شخصیت و گروهی وابسته نیست و هیچ‌گونه رویکرد سیاسی، مذهبی و ایدئولوژیک ندارد.

3- از دید سرای دانای توس ایران برای همه‌ی اقوام ساکن در مرزهای جغرافیای ایران‌زمین است و هیچ قومیت‌ و نژادی بر دیگری برتری ندارد.

۴- به ادعاهای بی‌اساس و حتی پرده‌دری‌های پان‌ترکیستی و پان‌عربیستی و پان پارسیستی و... در این وبلاگ هیچ‌گونه پاسخی داده ‌نمی‌شود. خودتان را خسته نکنید.

5-  هـر گونه برداشت و استفاده مستقیم از نوشتارهای "سرای دانای توس" بدون یادآوری نام نویسنده و نشانی تارنما روا نیست. اگر نوشتار به قلم نویسده وبلاگ باشد (ح. جوشن‌لو) اجازه از من نیز لازم است.

۶- رویکرد من به ایران باستان رویکردی انتقادی است. بر این پایه تعصب، تحجر، ستایشگری کور و شخصیت‌پرستی جایگاهی در این وبلاگ ندارد. ملاک اندیشه‌ها هستند نه شخصیت‌ها.

 ۷- نقل دیدگاه دیگران در سرای دانای توس به معنای پذیرش کامل آنها نیست.

چند نکته کابردی:

۱- برای دستیابی به مطالب پیشتر نوشته‌شده‌ کلید‌واژه‌ی خود را در بخش جستجو گوگل (پایین سمت راست) وارد کنید. این روش بسیار سودمند است. همچنین در دسته بندی مطالب تلاش زیادی شده است و می توانید مطالب مرتبط را در بخش بایگانی موضوعی بیابید.